Dyrektywa VAT UE oraz Trybunał Sprawiedliwości UE pozostawiają zasady zaokrąglania VAT do uregulowania na poziomie krajowym. Przepisy poszczególnych państw różnią się między sobą. W Polsce zasady zaokrąglania są wyjątkowo uregulowane bezpośrednio w ustawie o VAT, a kwoty na fakturach zaokrągla się arytmetycznie do pełnego grosza.
Podstawą prawną przepisów o VAT w państwach członkowskich UE jest dyrektywa VAT UE (2006/112/WE). Dyrektywa ta nie określa, w jaki sposób należy zaokrąglać VAT.
W dwóch sprawach związanych z zaokrąglaniem zwrócono się do Trybunału Sprawiedliwości UE o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Pierwsza to C-484/06: Koninklijke Ahold (10.7.2008), a druga C-302/07: J D Wetherspoon (5.3.2009).
W Niderlandach spółka Koninklijke Ahold postanowiła przetestować zasady zaokrąglania VAT w swojej sieci marketów Albert Heijn. W dwóch jej sklepach zastosowano alternatywną metodę obliczeń. Polegała ona na tym, że VAT obliczano osobno dla każdego produktu, a kwotę VAT od każdego produktu zawsze zaokrąglano w dół do najbliższego centa. Skutkowało to oczywiście niższą kwotą VAT do zapłaty. VAT odprowadzano jednak na podstawie standardowych obliczeń. Następnie Koninklijke Ahold, na podstawie własnych wyliczeń, wystąpił do niderlandzkich organów podatkowych o zwrot VAT w wysokości 1414 euro. Uważał, że o tę kwotę zapłacił za dużo VAT-u w odniesieniu do tych dwóch sklepów w październiku 2003 r.
Rozumowanie opierało się więc na VAT-cie należnym od pojedynczego produktu. Koninklijke Ahold uważał, że niesprawiedliwe byłoby zaokrąglanie należnego VAT-u w górę. Wówczas trzeba by bowiem płacić więcej VAT-u, niż wynika to ze stosowanej stawki. Jedynym sposobem jest zatem zaokrąglanie zawsze w dół.
Niderlandzkie organy podatkowe odrzuciły wniosek Koninklijke Ahold o zwrot VAT-u. Ahold odwołał się od tej decyzji najpierw do sądu lokalnego, który oddalił skargę, a następnie do niderlandzkiego Sądu Najwyższego. Niderlandzki Sąd Najwyższy postanowił wystąpić w tej sprawie z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Pytania prejudycjalne dotyczyły dwóch kwestii: 1. Czy zaokrąglanie VAT jest regulowane przez prawo krajowe, czy przez prawo UE? 2. Jeżeli jest regulowane przez prawo UE, czy prawo to zobowiązuje sąd krajowy do dopuszczenia zaokrąglania w dół na poziomie poszczególnych produktów?
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w swoim orzeczeniu stwierdził:
1. Ustalenie zasad zaokrąglania VAT należy do prawa krajowego, jednak w granicach dopuszczonych przez prawo UE. Granice te wyznaczają na przykład zasada neutralności i zasada proporcjonalności. W odniesieniu do zasady neutralności Trybunał stwierdził, że VAT odprowadzany do organów podatkowych musi dokładnie odpowiadać kwocie VAT zapłaconej podatnikowi przez konsumenta końcowego. Byłoby bowiem sprzeczne z zasadą neutralności, gdyby Ahold w pewnym sensie wkładał do własnej kieszeni VAT zapłacony przez konsumenta — tj. kwotę odpowiadającą zaokrągleniu w dół przy każdym produkcie. Zasada proporcjonalności oznacza w tym kontekście, że odprowadzany VAT musi możliwie najdokładniej odpowiadać temu, czego matematycznie wymaga stosowana stawka podatku. Wymagania te może jednak spełniać więcej niż jedna metoda zaokrąglania.
2. Prawo UE nie wymaga, aby prawo krajowe zezwalało na zaokrąglanie w dół VAT-u od każdego pojedynczego produktu.
Niderlandzka administracja nie czekała na orzeczenie Trybunału UE — wymóg arytmetycznego zaokrąglania VAT został wprowadzony do niderlandzkich przepisów o VAT już w 2004 roku.
Wetherspoon prowadzi puby w Wielkiej Brytanii. W 2004 r. zaczął zaokrąglać VAT w dół do najbliższego pensa. Najpierw zaokrąglał kwoty wierszowo w dół do trzech miejsc po przecinku, a na poziomie całego zakupu do dwóch miejsc po przecinku, czyli do pensa. Kilka lat później brytyjski organ podatkowy skontaktował się z Wetherspoonem i poinformował, że taka praktyka jest niedopuszczalna. Wetherspoon powołał się na obowiązującą w Wielkiej Brytanii wytyczną administracji skarbowej, która zezwala na zaokrąglanie w dół, jeżeli korzyść z zaokrąglenia nie pozostaje u sprzedawcy (https://www.gov.uk/guidance/vat-guide-notice-700#section17, https://www.gov.uk/hmrc-internal-manuals/vat-trader-records/vatrec12020).
Londyński VAT and Duties Tribunal wystąpił w tej sprawie z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zadał cztery pytania, z których pierwsze i drugie były w praktyce takie same jak pytania niderlandzkie w sprawie Koninklijke Ahold. Odpowiedzi Trybunału na nie również były w praktyce takie same.
Pytania trzecie i czwarte były nowe.
Trzecie pytanie dotyczyło tego, na jakim poziomie należy dokonywać zaokrąglenia: produktowo, transakcyjnie, dziennie, w okresach rozliczeniowych, czy jakoś inaczej. Trybunał pozostawił tę kwestię otwartą. Prawo UE pozostawia więc także tę kwestię do uregulowania przez krajowego ustawodawcę, o ile przestrzegane są zasady neutralności i proporcjonalności.
Czwarte pytanie dotyczyło tego, czy znaczenie ma fakt, że w Wielkiej Brytanii zaokrąglanie VAT w dół jest dozwolone dla niektórych podmiotów, a dla innych nie. Czy jest to sprzeczne z zasadą równego traktowania i zasadą neutralności? Trybunał odpowiedział, że działalność tych podmiotów jest różna. Podmioty, które kalkulują ceny sprzedaży swoich towarów i usług z VAT-em, znajdują się w innej sytuacji niż podmioty dokonujące podobnych transakcji w cenach bez VAT-u. Ci pierwsi mogliby bowiem niejako, na wzór sprawy Aholda, włożyć kwoty zaokrągleń do własnej kieszeni.
Z obu tych spraw wyłania się obraz, w którym zasady zaokrąglania VAT pozostają w istotnej mierze w gestii ustawodawstwa krajowego.
Poniżej omówiono zasady zaokrąglania obowiązujące w poszczególnych państwach. W przedstawionych informacjach mogą wystąpić braki, dlatego zawsze warto zweryfikować stan prawny w aktualnych przepisach. Z poniższego przeglądu wynika jednak, że praktyki krajowe są często podobne, ale pozostawiają wiele kwestii otwartych i wykazują również liczne różnice.
W Polsce zasady zaokrąglania zostały wyjątkowo zapisane bezpośrednio w ustawie o VAT. Zgodnie z ustawą o VAT kwoty wykazywane na fakturze zaokrągla się arytmetycznie do pełnego grosza, a VAT zawsze podaje się w złotych. Podstawa opodatkowania ustalana jest zasadniczo na poziomie faktury w podziale na stawki VAT, ale dopuszczalne jest również obliczanie wierszowe.
W deklaracji VAT natomiast podstawy opodatkowania i kwoty VAT zaokrągla się arytmetycznie do pełnych złotych, zgodnie z ogólną zasadą Ordynacji podatkowej. Niewielkie różnice z tytułu zaokrągleń pomiędzy ewidencją a deklaracją są dopuszczalne.
W Polsce nie obowiązuje odrębna zasada zaokrąglania płatności gotówkowych, ponieważ monety o nominałach 1, 2 i 5 groszy są nadal w obiegu.
Zgodnie z § 37 czeskiej ustawy o VAT (235/2004 Sb.) podatek oblicza się jedną z dwóch równoważnych metod, dających ten sam wynik: albo poprzez pomnożenie podstawy opodatkowania przez stawkę, albo poprzez podzielenie ceny brutto przez współczynnik 1,21 (stawka podstawowa 21%) lub 1,12 (stawka obniżona 12%), przy czym VAT stanowi różnicę między ceną brutto a tak obliczoną podstawą opodatkowania. Wcześniejsza możliwość zaokrąglania kwoty VAT na fakturze do pełnych koron została zniesiona z dniem 1.4.2019 r., w związku z czym VAT wykazuje się na fakturze z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, tj. do halerza. Ustawa o VAT nie określa wprost, czy VAT obliczany jest wierszowo, czy z sumy końcowej w podziale na stawki VAT.
Szczególną cechą czeskich przepisów jest § 36 ust. 5 ustawy o VAT: różnicy wynikającej z zaokrąglenia kwoty do zapłaty do pełnej korony nie wlicza się do podstawy opodatkowania ani nie nalicza się od niej VAT-u. Początkowo dotyczyło to wyłącznie płatności gotówkowych, ale po nowelizacji 355/2021 Sb. zasada ta od 1.10.2021 r. obejmuje wszystkie formy płatności. Zaokrąglenie to oznacza jednak wyłącznie zaokrąglenie do pełnej korony; jeżeli sprzedawca zaokrągla mocniej, cała różnica wchodzi do podstawy opodatkowania i należy od niej zapłacić VAT. Więcej na ten temat można przeczytać w artykule Pavla Běhounka oraz w wytycznych Finanční správy.
W deklaracji VAT (přiznání k DPH) zaokrąglanie opiera się natomiast na § 146 ust. 1 ordynacji podatkowej (daňový řád, 280/2009 Sb.), zgodnie z którym podatek zaokrągla się w górę do pełnych koron.
Słowacja jest jednym z nielicznych państw UE, w których sama ustawa o VAT określa metodę zaokrąglania. Zgodnie z ustawą o VAT VAT zaokrągla się arytmetycznie do najbliższego centa. Poziomu zaokrąglania ustawa już nie reguluje: programy fakturujące stosują zarówno obliczanie wierszowe, jak i obliczanie z sumarycznej kwoty w podziale na stawki VAT, i obie metody uznawane są za zgodne z prawem.
Szczególną cechą słowackich przepisów jest zasada zaokrąglania płatności gotówkowych. Zgodnie z ustawą o cenach końcowa kwota płatności gotówkowej zaokrąglana jest arytmetycznie do najbliższych 5 centów. Zasada ta dotyczy wyłącznie płatności gotówkowych, stosowana jest do łącznej kwoty zakupu i nie wpływa na obliczenie VAT: VAT obliczany jest od kwoty niezaokrąglonej, a różnicę z zaokrąglenia ujmuje się jako koszt lub przychód.
W deklaracji VAT (daňové priznanie k DPH) kwoty wykazuje się z dokładnością do centa. Dopuszczalne są niewielkie różnice między sumami wierszy deklaracji a matematycznym wynikiem procentowym, wynikające z zaokrągleń poszczególnych transakcji.
Węgierska ustawa o VAT nie określa wprost ani metody zaokrąglania VAT, ani jego poziomu. W praktyce interpretuje się ją w ten sposób, że VAT wykazuje się na fakturze w pełnych forintach bez fillérów, mimo braku wyraźnego przepisu w tej sprawie. Poziom zaokrąglania różni się w poszczególnych programach fakturujących: VAT obliczany jest albo z sumarycznej kwoty w podziale na stawki VAT, albo wierszowo.
Końcowa kwota płatności gotówkowej zaokrąglana jest arytmetycznie do najbliższych 5 forintów. Zaokrąglenie dotyczy wyłącznie łącznej kwoty zakupu i nie wpływa na obliczenie VAT, a różnica z zaokrąglenia ujmowana jest jako pozostały przychód lub koszt.
W deklaracji VAT (áfabevallás) kwoty wykazuje się w większości w tysiącach forintów z zaokrągleniem arytmetycznym, natomiast dane na niektórych stronach szczegółowych podawane są obecnie z dokładnością do forinta.
Słoweńska ustawa o VAT (ZDDV-1) nie określa ani metody zaokrąglania VAT, ani jego poziomu. W praktyce VAT zaokrąglany jest arytmetycznie do najbliższego centa i obliczany na poziomie faktury w podziale na stawki VAT. Zgodnie z wyjaśnieniami podatnik może obliczać VAT albo z sumarycznej kwoty w podziale na stawki VAT, albo wierszowo, ale administracja skarbowa zaleca metodę sumaryczną; obie są dopuszczalne.
W deklaracji VAT (obračun DDV, formularz DDV-O) Słowenia odbiega od większości innych państw strefy euro, ponieważ kwoty wykazuje się w pełnych euro bez centów. Natomiast w obowiązkowych od 1.7.2025 r. ewidencjach VAT (evidenca obračunanega DDV oraz evidenca odbitka DDV) kwoty wykazuje się z dokładnością do centa, a system eDavki dopuszcza niewielkie różnice z tytułu zaokrągleń pomiędzy ewidencjami a DDV-O.
W Słowenii nie obowiązuje odrębna zasada zaokrąglania płatności gotówkowych, ponieważ monety 1 i 2 centów są w obiegu.
Rumunia nie reguluje zaokrąglania VAT bezpośrednio w ustawie o VAT (Codul fiscal). Metoda zaokrąglania określona jest natomiast w odrębnym akcie OUG nr 59/2005, zgodnie z którym VAT wykazuje się na fakturach w lejach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku i zaokrągla arytmetycznie do najbliższego bana (centa).
Poziom zaokrąglania nie jest uregulowany prawnie. W praktyce podstawa opodatkowania ustalana jest na poziomie faktury w podziale na stawki VAT, ale rumuńskie programy fakturujące dopuszczają również obliczanie wierszowe, i obie metody uznawane są za dopuszczalne.
Deklarację VAT (Decontul de taxă pe valoarea adăugată, formularul 300) składa się w lejach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku; deklaracji nie zaokrągla się do pełnych lei.
W Rumunii nie obowiązuje odrębna zasada zaokrąglania płatności gotówkowych, ponieważ monety o nominałach 1, 5, 10 i 50 bani są nadal w obiegu.
Bułgarska ustawa o VAT (ЗДДС) nie określa ani metody zaokrąglania VAT, ani jego poziomu. W praktyce VAT zaokrąglany jest arytmetycznie do najbliższego centa i obliczany na poziomie faktury w podziale na stawki VAT, choć część programów fakturujących stosuje równolegle obliczanie wierszowe.
Bułgaria przystąpiła do strefy euro 1.1.2026 r., wraz z wejściem w życie Закона за въвеждане на еврото в Република България. Zgodnie z ustawą kurs wymiany wynosi 1 EUR = 1,95583 BGN, a przeliczenia walutowe zaokrągla się arytmetycznie do najbliższego centa. Od początku 2026 r. wszystkie deklaracje VAT składane są w euro.
Deklaracja VAT (справка-декларация по ЗДДС) składana jest z dokładnością do centa; deklaracji nie zaokrągla się do pełnych euro.
W Bułgarii nie obowiązuje odrębna zasada zaokrąglania płatności gotówkowych, ponieważ monety 1 i 2 centów są w obiegu.
Fińska ustawa o VAT pozostawia zarówno metodę zaokrąglania VAT, jak i jego poziom kwestią otwartą.
Szczegółowe wytyczne podatkowe stwierdzają: „Kwotę podatku wykazuje się z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. Zgodnie z matematyczną zasadą zaokrąglania, przy obcinaniu cyfr dziesiętnych ostatnia zachowywana cyfra zwiększana jest o jeden, jeżeli pierwsza odrzucana cyfra jest równa 5 lub większa. Zaokrąglenia dokonuje się od sumy końcowej faktury”. Wytyczna ta jest w trakcie aktualizacji w chwili pisania tego tekstu.
Fińskie wytyczne sprowadzają się zatem do zwykłego zaokrąglenia arytmetycznego, którego należy dokonać od sumy końcowej faktury. Zgodnie z nimi zaokrąglenie nie może być wykonywane wierszowo, lecz wyłącznie od sumy końcowej w podziale na stawki VAT. Ponieważ jednak na fakturze lub paragonie może występować kilka stawek VAT, w praktyce zaokrąglenie VAT odbywa się w podziale na stawki.
Szwedzka ustawa o VAT (mervärdesskattelagen) nie określa ani metody zaokrąglania VAT, ani jego poziomu. Zgodnie z wytycznymi prawnymi Skatteverket VAT wykazuje się na fakturze zaokrąglony arytmetycznie do najbliższego öre (centa), a nie do pełnych koron. W praktyce podstawa opodatkowania ustalana jest na poziomie faktury w podziale na stawki VAT.
Szczególną cechą szwedzkich przepisów jest avrundningslagen (1970:1029), zgodnie z którą płatności dokonywane w koronach szwedzkich muszą być zaokrąglane do najbliższej pełnej korony, ale strony mogą uzgodnić inną procedurę. Stanowisko (ställningstagande) Skatteverket precyzuje, że avrundningslagen nie wpływa na obliczenie ani VAT, ani podstawy opodatkowania: różnicę wynikającą z zaokrąglenia sumy końcowej wykazuje się na fakturze w odrębnej pozycji (np. pod nazwą „öresavrundning”).
W deklaracji VAT (momsdeklaration) kwoty wykazuje się w pełnych koronach poprzez pominięcie części wyrażonej w öre, czyli z zaokrągleniem w dół.
Norweska ustawa o VAT (merverdiavgiftsloven) nie określa ani metody zaokrąglania VAT, ani jego poziomu. W praktyce VAT zaokrągla się arytmetycznie do najbliższego øre (centa) i oblicza na poziomie faktury w podziale na stawki VAT.
Zgodnie ze stanowiskiem zasadniczym Skattedirektoratet w płatnościach elektronicznych wynagrodzenia nie wolno zaokrąglać: VAT i kwotę łączną wykazuje się z dokładnością do øre. Tylko w przypadku płatności gotówkowych dokonywanych banknotami i monetami kwotę łączną zaokrągla się do najbliższej pełnej korony, jednak zaokrąglenie to nie wpływa na obliczenie VAT.
W deklaracji VAT (skattemelding for merverdiavgift) kwoty wykazuje się z dokładnością do øre; deklaracji nie zaokrągla się do pełnych koron, choć Skatteetaten dopuszcza niewielkie różnice z tytułu zaokrągleń wynikające z obcinania miejsc dziesiętnych przez systemy.
Duńska ustawa o VAT (momsloven) nie określa metody zaokrąglania VAT ani jego poziomu na fakturze. W praktyce VAT zaokrągla się arytmetycznie do najbliższego øre (centa), a Skattestyrelsen akceptuje zarówno obliczanie wierszowe, jak i obliczanie z sumarycznej kwoty w podziale na stawki VAT.
Natomiast w deklaracji VAT (momsangivelsen) kwoty wykazuje się – zgodnie z § 57 momsloven – w pełnych koronach.
W Danii obowiązuje ponadto zasada zaokrąglania płatności gotówkowych: końcową kwotę płatności gotówkowej zaokrągla się do najbliższej kwoty podzielnej przez 50 øre. Zaokrąglenie dotyczy wyłącznie płatności gotówkowych, nie obejmuje płatności kartowych ani przelewów, i stosowane jest do łącznej kwoty zakupu.
Estońska ustawa o VAT (Käibemaksuseadus, KMS) nie określa wprost ani metody zaokrąglania VAT, ani jego poziomu. W praktyce VAT zaokrągla się arytmetycznie do najbliższego centa, a dopuszczalne jest zarówno obliczanie wierszowe, jak i obliczanie z sumarycznej kwoty w podziale na stawki VAT. Wymogi dotyczące fakturowania uregulowane są w § 37 KMS, jednak samą metodę zaokrąglania pozostawiono praktyce i programom fakturującym.
Szczególną cechą estońskich przepisów jest zasada zaokrąglania płatności gotówkowych, która weszła w życie 1.1.2025 r. Zasada opiera się na ustawie o wprowadzeniu euro (Euro kasutusele võtmise seadus), a zgodnie z nią łączną kwotę płatności gotówkowej zaokrągla się arytmetycznie do najbliższych 5 centów. Zaokrąglenie dotyczy wyłącznie płatności gotówkowych: płatności kartowe i inne elektroniczne dokonywane są z dokładnością do centa. Zaokrąglenie stosowane jest do łącznej kwoty zakupu, a nie do cen poszczególnych produktów, i nie wpływa na obliczenie VAT. Monety 1 i 2 centów pozostają prawnym środkiem płatniczym, choć nie są już używane jako reszta.
W deklaracji VAT (käibedeklaratsioon, KMD) kwoty wykazuje się w euro z dokładnością do centa; deklaracji nie zaokrągla się do pełnych euro.
Łotewska ustawa o VAT (Pievienotās vērtības nodokļa likums) nie określa wprost metody zaokrąglania VAT. W praktyce VAT zaokrągla się arytmetycznie do najbliższego centa i oblicza na poziomie faktury w podziale na stawki VAT.
Rozporządzenie Rady Ministrów dotyczące deklaracji VAT wyraźnie dopuszcza, aby wiersz deklaracji VAT odpowiadający danej stawce powstawał z sumowania kwot VAT z faktur wystawionych w okresie rozliczeniowym. Wynikającą stąd ewentualną różnicę między podstawą opodatkowania a iloczynem stawki ustawa uznaje za dopuszczalną.
Deklarację VAT (PVN deklarācija) wypełnia się z dokładnością do centa; deklaracji nie zaokrągla się do pełnych euro.
Litewska ustawa o VAT (Pridėtinės vertės mokesčio įstatymas) nie określa ani metody zaokrąglania VAT, ani jego poziomu. W praktyce VAT zaokrągla się arytmetycznie do najbliższego centa i oblicza na poziomie faktury w podziale na stawki VAT, choć część programów fakturujących stosuje równolegle obliczanie wierszowe.
Szczególną cechą litewskich przepisów jest zasada zaokrąglania płatności gotówkowych, która weszła w życie 1.5.2025 r. Zgodnie z Atsiskaitymų grynaisiais pinigais sumų apvalinimo įstatymas łączną kwotę płatności gotówkowej zaokrągla się arytmetycznie do najbliższych 5 centów. Zasada dotyczy wyłącznie płatności gotówkowych i nie wpływa na obliczenie VAT.
W deklaracji VAT (PVM deklaracija, formularz FR0600) Litwa odbiega od większości innych państw UE, ponieważ kwoty wykazuje się w pełnych euro z zaokrągleniem arytmetycznym (poniżej 50 centów w dół, 50 centów lub więcej w górę).
Brytyjska ustawa o VAT (Value Added Tax Act 1994) nie reguluje zaokrąglania VAT — praktyka opiera się na wytycznych administracyjnych HMRC.
W fakturowaniu B2B HMRC dopuszcza tzw. ulgę zaokrągleniową (rounding concession): sumę końcową VAT na fakturze można zaokrąglić w dół do najbliższego pełnego pensa. W handlu detalicznym ulga ta nie obowiązuje — VAT zaokrągla się arytmetycznie do najbliższego pensa albo stosuje się specjalne schematy detaliczne. Poziomu zaokrąglania wytyczne nie regulują: HMRC akceptuje zarówno obliczanie w podziale na stawki VAT, jak i obliczanie wierszowe.
W deklaracji VAT kwoty VAT wykazuje się w funtach i pensach, natomiast wartości netto sprzedaży i zakupów podaje się w pełnych funtach z pominięciem pensów — czyli z zaokrągleniem w dół na korzyść przedsiębiorcy.
W Wielkiej Brytanii nie obowiązuje odrębna zasada zaokrąglania płatności gotówkowych.
W Niderlandach należy stosować zaokrąglanie arytmetyczne do najbliższego centa.
Na fakturze zaokrąglenia można dokonać albo na poziomie pojedynczego produktu, albo na poziomie sumy końcowej. Obu metod nie można stosować jednocześnie. Wybór metody musi być ponadto stosowany konsekwentnie.
W niderlandzkiej deklaracji VAT kwoty VAT zaokrągla się do pełnych euro. Przedsiębiorca może dokonać zaokrąglenia na własną korzyść.
W Niemczech na fakturach należy stosować zaokrąglanie arytmetyczne do najbliższego centa.
W niemieckiej deklaracji VAT natomiast sprzedaż netto, tj. podstawa opodatkowania, wykazywana jest w pełnych euro i od niej oblicza się VAT. W praktyce robi się to w ten sposób, że część wyrażona w centach jest po prostu pomijana, czyli następuje tu zaokrąglenie w dół na korzyść przedsiębiorcy. Same kwoty VAT od zakupów i sprzedaży wykazuje się z dokładnością do centa.
We Francji ustawa nie określa, w jaki sposób należy zaokrąglać VAT na fakturach. W praktyce stosowane jest zarówno zaokrąglanie wierszowe, jak i zaokrąglanie sumy końcowej w podziale na stawki VAT.
W deklaracji VAT natomiast VAT dla każdej stawki zaokrągla się arytmetycznie do najbliższego euro. Tak samo VAT podlegający odliczeniu zaokrągla się arytmetycznie do najbliższego euro.
Portugalska ustawa o VAT (Código do IVA, CIVA) nie określa ani metody zaokrąglania VAT, ani jego poziomu. Administracja skarbowa AT doprecyzowała jednak w okólniku Ofício-Circulado n.º 053 314, że VAT zaokrągla się arytmetycznie do najbliższego centa, a zaokrąglenia można dokonać albo z sumarycznej kwoty w podziale na stawki VAT, albo wierszowo, o ile metoda jest stosowana konsekwentnie.
Szczególną cechą portugalskich przepisów jest sposób traktowania cen zawierających VAT. Zgodnie z art. 49 CIVA, gdy fakturowanie odbywa się w cenach zawierających VAT (typowo w sytuacjach B2C), podstawę opodatkowania uzyskuje się, dzieląc kwotę łączną przez współczynnik odpowiadający stosowanej stawce i mnożąc wynik przez sto.
W deklaracji VAT (Declaração Periódica) kwoty wykazuje się z dokładnością do centa; deklaracji nie zaokrągla się do pełnych euro. AT akceptuje niewielkie różnice między matematycznie obliczonym VAT a wykazanymi kwotami VAT, ponieważ zaokrąglenia poszczególnych faktur mogą kumulować się w trakcie okresu rozliczeniowego.
W Portugalii nie obowiązuje odrębna zasada zaokrąglania płatności gotówkowych, ponieważ monety 1 i 2 centów są w obiegu.
Również w Hiszpanii ustawa o VAT nie reguluje zaokrąglania. Dirección General de Tributos wydała jednak stanowisko, zgodnie z którym zaokrąglenia kwoty VAT do zapłaty należy dokonywać arytmetycznie do najbliższego centa.
W listopadzie 2024 r. hiszpański TEAC (Tribunal Económico-Administrativo Central) wydał orzeczenie 2233/2022. W przedsiębiorstwie obliczono VAT najpierw dla każdego produktu osobno. W toku kontroli podatkowej uzyskano znacząco inną kwotę, gdy VAT obliczono z łącznej kwoty okresu rozliczeniowego. TEAC stwierdził, że gdy działalność prowadzona jest w cenach zawierających VAT, zaokrąglenie staje się konieczne dopiero na etapie samodzielnego rozliczenia podatkowego. Zaokrąglanie produktowe prowadzi do efektu kumulacji, który zniekształca rzeczywiste obciążenie podatkowe w porównaniu z VAT obliczonym na podstawie kwoty łącznej. W tej sprawie metoda zastosowana przez kontrolę podatkową, tj. zaokrąglenie na etapie deklaracji, jest zatem zgodna z zasadami neutralności i proporcjonalności.
Orzeczenie TEAC prawdopodobnie nie oznacza jednak, że zaokrąglenie musi koniecznie następować dopiero na etapie deklaracji.
W hiszpańskiej deklaracji VAT (Modelo 303) kwoty VAT wykazuje się z dokładnością do centa.
We Włoszech sama ustawa o VAT nakłada na fakturę wyraźny wymóg dokładności: DPR 633/1972 art. 21 comma 2 lett. l) wymaga, aby na fakturze wykazywano stawkę podatku oraz kwoty podatku i podstawy opodatkowania z dokładnością do centa. Treść ustawy jest skąpa, a sama metoda zaokrąglania (arytmetyczna, na podstawie trzeciego miejsca po przecinku) oraz rozróżnienie między obliczeniami pośrednimi a pozycjami księgowanymi samodzielnie zostały doprecyzowane w okólnikach wydanych w związku z wprowadzeniem euro, z których kluczowy jest okólnik Agenzia delle Entrate 106/E/2001.
Podstawa opodatkowania ustalana jest na poziomie sumarycznym faktury w podziale na stawki VAT (tzw. castelletto IVA): sumy końcowe wierszy z każdej stawki sumuje się, zaokrągla do centa, a podatek obliczany jest od tak ustalonej podstawy z dokładnością do centa. Wraz z obowiązkiem fakturowania elektronicznego Sistema di Interscambio (SdI) automatycznie weryfikuje to obliczenie z tolerancją jednego centa.
W deklaracji VAT (Modello IVA) kwoty wykazuje się w pełnych euro z zaokrągleniem arytmetycznym, a różnica zaokrągleniowa między danymi z ewidencji a deklaracją jest księgowana w odrębnej pozycji.
Grecka ustawa o VAT (Κώδικας ΦΠΑ, ν. 5144/2024) nie określa ani metody zaokrąglania VAT, ani jego poziomu. W praktyce VAT zaokrągla się arytmetycznie do najbliższego centa i oblicza na poziomie faktury w podziale na stawki VAT. Platformy elektronicznego fakturowania potwierdzają tę praktykę. Należą do nich obowiązkowe fakturowanie B2G zgodnie z europejskim standardem EN 16931 oraz fakturowanie B2B stopniowo stające się obowiązkowym za pośrednictwem platformy myDATA AADE.
W deklaracji VAT (formularz Φ2) kwoty wykazuje się z dokładnością do centa; deklaracji nie zaokrągla się do pełnych euro.
W Grecji nie obowiązuje zasada zaokrąglania płatności gotówkowych, ponieważ monety 1 i 2 centów są w obiegu.
Praktyki krajowe układają się w kilka rozpoznawalnych modeli. Na poziomie faktury niemal wszystkie państwa wymagają zaokrąglania arytmetycznego do najbliższego centa lub odpowiadającej mu drobnej jednostki walutowej; najistotniejsza różnica dotyczy poziomu zaokrąglania, tj. czy jest ono dokonywane wierszowo, czy z sumarycznej kwoty w podziale na stawki VAT.
Finlandia, Niderlandy oraz niedawna linia orzecznicza hiszpańskiego TEAC akcentują obliczanie z sumy końcowej, podczas gdy większość pozostałych państw dopuszcza obie metody.
W deklaracji VAT państwa dzielą się na trzy grupy: wymagające dokładności do centa (m.in. Finlandia, Łotwa, Portugalia, Norwegia, Bułgaria, Rumunia, Grecja, Słowacja), arytmetycznie zaokrąglające do pełnej jednostki walutowej (m.in. Francja, Włochy, Litwa, Polska, Niderlandy, Słowenia) oraz odcinające w dół na korzyść przedsiębiorcy (Niemcy, Dania, Szwecja, Wielka Brytania).
Zasady zaokrąglania płatności gotówkowych odzwierciedlają natomiast głównie to, czy najmniejsze monety są jeszcze w obiegu.
Praktyczny przekaz dla przedsiębiorstw jest jasny: wybór metody zaokrąglania nie jest techniczną sprawą drugorzędną — musi być udokumentowany i stosowany konsekwentnie, a w działalności międzynarodowej aktualne przepisy każdego państwa należy odrębnie zweryfikować.
Autor:
Źródła I dodatkowe informacje:
Taxation: Victory for taxman in Wetherspoon VAT case
Vatupdate.com: Flashback on ECJ Cases – C-302/07 (J D Wetherspoon) – Rules on rounding of VAT amounts
Vatupdate.com: Flashback on ECJ Cases – C-484/06 (Koninklijke Ahold) – No obligation to round down the amount of VAT per item
EUR-Lex: Opinion of Advocate General Sharpston delivered on 24 January 2008. Fiscale eenheid Koninklijke Ahold NV v Staatssecretaris van Financiën. Case C-484/06.
EUR-Lex: Judgment of the Court (Fourth Chamber) of 10 July 2008. Fiscale eenheid Koninklijke Ahold NV v Staatssecretaris van Financiën. Case C-484/06.
EUR-Lex: Opinion of Advocate General Sharpston delivered on 20 November 2008. J D Wetherspoon plc v The Commissioners of Her Majesty's Revenue & Customs. Case C-302/07.
EUR-Lex: Judgment of the Court (Fourth Chamber) of 5 March 2009. J D Wetherspoon plc v The Commissioners of Her Majesty's Revenue & Customs. Case C-302/07.
EUR-Lex: Council Directive 2006/112/EC of 28 November 2006 on the common system of value added tax
Vero.fi: Laskutusvaatimukset arvonlisäverotuksessa
Finlex.fi: Arvonlisäverolaki
Riksdagen.se: Mervärdesskattelag (2023:200)
Riksdagen.se: Lag (1970:1029) om avrundning av vissa öresbelopp
Skatteverket: Innehållet i en faktura (Rättslig vägledning)
Skatteverket: Beräkning av mervärdesskatt vid öresavrundning (ställningstagande 17.1.2020, dnr 8-19049)
Lovdata.no: Lov om merverdiavgift (merverdiavgiftsloven)
Skatteetaten.no: Statement of principle regarding rounding off remuneration in the sales document (13.6.2019)
Skatteetaten.github.io: Mva-meldingen – Spørsmål og svar
Retsinformation.dk: Bekendtgørelse af lov om merværdiafgift (momsloven)
Danskelove.dk: Momsloven § 57
Retsinformation.dk: BEK nr 928 af 19/09/2008 — Bekendtgørelse om afskaffelse af 25-øren som gyldigt betalingsmiddel m.v.
Riigiteataja.ee: Käibemaksuseadus
Eestipank.ee: Frequently asked questions (FAQ) about the rounding rule
Emta.ee: Käibedeklaratsioon
Likumi.lv: Pievienotās vērtības nodokļa likums
Likumi.lv: Ministru kabineta 2013. gada 15. janvāra noteikumi Nr. 40 — Noteikumi par pievienotās vērtības nodokļa deklarācijām
VID: Metodiskais materiāls "Par pievienotās vērtības nodokļa deklarācijas un tās pielikumu aizpildīšanu"
E-tar.lt: Lietuvos Respublikos pridėtinės vertės mokesčio įstatymas
E-seimas.lrs.lt: Lietuvos Respublikos atsiskaitymų grynaisiais pinigais sumų apvalinimo įstatymas
Lietuvos bankas: Atsiskaitymų grynaisiais pinigais sumų apvalinimas
VMI: PVM deklaracijų teikimas
PVMdeklaracija.lt: PVM deklaracijos ir kitų formų pildymo taisyklės
Legislation.gov.uk: Value Added Tax Act 1994
Gov.uk: VAT guide (VAT Notice 700), section 17
Gov.uk: HMRC VAT Traders' Records Manual, VATREC12000
Gov.uk: Retail schemes (VAT Notice 727)
Belastingdienst: Btw-bedrag afronden
Overheid.nl: Uitvoeringsbesluit omzetbelasting 1968, Artikel 5a
Bundesfinanzministerium.de: UStH 2023, 14.5. Pflichtangaben in der Rechnung
Elster.de: Umsatzsteuer-Voranmeldung (UStVA), Lieferungen und sonstige Leistungen (einschließlich unentgeltlicher Wertabgaben), Allgemein
Bizyness.fr: Comprendre et gérer simplement l’arrondi de la TVA sur une facture
Legifrance.gouv.fr: Code général des impôts, annexe II, III Factures, Article 242 nonies A
Legifrance.gouv.fr: Code général des impôts, Article 1724
Portaldasfinancas.gov.pt: Código do Imposto sobre o Valor Acrescentado
Portaldasfinancas.gov.pt: CIVA, Artigo 49.º
Occ.pt: IVA — arredondamentos (sisältää Ofício-Circulado n.º 53314/1988)
Gov.pt: Declaração Periódica do IVA
Bufetediazarias.com: Incidencia en la base imponible del IVA del redondeo de los decimales de los precios. Consulta D.G.T. de 29-6-2018.
Boe.es: Ley 37/1992, de 28 de diciembre, del Impuesto sobre el Valor Añadido
Iberley.es: Resolución de Tribunal Económico-Administrativo Central 00/02233/2022/00/00 de 26 de noviembre de 2024
Brocadi.it: Testo unico IVA, Articolo 21
Finanze.it: Circolare n. 106/E
Agenziaentrate.gov.it: Dichiarazione IVA 2026
Forin.gr: Νέος Κώδικας Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.) (Ν. 5144/2024)
OpenPeppol: Peppol BIS Billing 3.0
AADE: myDATA REST API Documentation v1.0.6
AADE: Έντυπο Φ2 — Περιοδική Δήλωση Φ.Π.Α.
Lexlege.pl: Ustawa o podatku od towarów i usług, art. 106e — Elementy faktury
Lexlege.pl: Ordynacja podatkowa, art. 63 — Zaokrąglanie kwot należności
Gofin.pl: Zaokrąglenia w JPK
Zakonyprolidi.cz: Zákon č. 235/2004 Sb. o dani z přidané hodnoty
Zakonyprolidi.cz: Zákon č. 235/2004 Sb., § 37 — Výpočet daně u dodání zboží a poskytnutí služby
Zakonyprolidi.cz: Zákon č. 235/2004 Sb., § 36 — Základ daně
Behounek.eu: Zaokrouhlování DPH
Financnisprava.gov.cz: Výpočet DPH a zaokrouhlování od 1. 10. 2019
Zakonyprolidi.cz: Zákon č. 280/2009 Sb., daňový řád, § 146 — Zaokrouhlování
Slov-lex.sk: Zákon č. 222/2004 Z.z. o dani z pridanej hodnoty
Slov-lex.sk: Zákon č. 18/1996 Z.z. o cenách
Finančná správa SR: Metodická informácia č. 13/DZPaU/2022/I
Net.jogtar.hu: 2007. évi CXXVII. törvény az általános forgalmi adóról
Doc.evir.hu: ÁFA kerekítés
Nav.gov.hu: Kitöltési útmutató a 2565 jelű bevalláshoz
Pisrs.si: Zakon o davku na dodano vrednost (ZDDV-1)
Racunovodja.com: Zaokroževanje zneskov na računu in odbitek DDV — Pojasnilo DURS, št. 4230-117/2007
FURS: Evidenci obračunanega DDV in odbitka DDV ter predizpolnitev obračuna DDV
Lege5.ro: Codul fiscal, Facturarea (art. 319)
Legislatie.just.ro: OUG nr. 59/2005
ANAF: Formularul 300 — Decont de taxă pe valoarea adăugată
Lex.bg: Закон за данък върху добавената стойност (ЗДДС)
Държавен вестник: Закон за въвеждане на еврото в Република България (ЗВЕРБ)
НАП: Въпроси и отговори за еврото, предназначени за бизнеса
PortalPravo.bg: Справка-декларация за ДДС
Opublikowany: 18.5.2026
Zaokrąglenia w kalkulacji VAT: Matematycznie niemożliwe ceny?
Istnieje cały szereg cen z VAT, których nie można matematycznie wyliczyć, jeśli podatek jest obliczany od ceny wolnej od VAT. Jednym z przykładów jest 25 €. Te ceny są również możliwe, ale wówczas cenę wolną od VAT należy interpretować jako zaokrągloną.
W Europie jest podatek VAT - w USA Sales tax
W Europie firmy należące do łańcucha produkcyjnego rozliczają podatek VAT płacony przez konsumenta na rzecz państwa proporcjonalnie do swojej wartości dodanej. Z drugiej strony US Sales tax jest rozliczany w całości przez firmę, która dokonała sprzedaży konsumenckiej. Sales tax jest wypłacany lokalnym operatorom, a nie państwu.
Historia podatków
Wiele dzisiejszych podatków obowiązywało już w starożytności. Decydowanie o podatkach przeniosło się z autokratów do parlamentów, a poziom opodatkowania wzrósł. Dawniej podatki służyły do prowadzenia wojen, dziś służą do utrzymania państwa opiekuńczego.